Bizancjum - prawosławie - romantyzm. Tradycja wschodnia w kulturze XIX wieku
Opis:
Zasadniczą zaletę książki stanowi dwoistość perspektywy - Bizancjum oglądane jest zarówno w optyce Wschodu, jak Zachodu. Sprzyja to demaskowaniu stereotypów, przybliżaniu powierzchownie ocenianego dorobku bizantyjskiej kultury, odsłanianiu jej różnorodności, wewnętrznych napięć, niezwykłego wymiaru poszukiwań duchowych oraz ich konsekwencji egzystencjalnych, co znacznie wykracza poza fascynację filologią i estetyką ikony, stanowiących stały topos w badaniach bizantynistów.
Zebrane w tomie rozprawy podają rzetelną i zaktualizowaną informację o Bizancjum i o Prawosławiu, o wschodniosłowiańskiej kulturze i sztuce, mówią, czym zachodniosłowiańska, na katolicyzmie ufundowana kulturowa formacja, była dla formacji wschodniej, o bizantyjskiej genealogii i prawosławnym charakterze obrazują i przekonują, jak poważną kwestię stanowi ów bizantyński Wschód dla słowiańskich kultur Zachodu, w tym dla kultury polskiej. Ile tu jest zapomnianych lub z różnych powodów pomijanych w badaniach wątków i jak głębokie są związki, które koniecznie znać powinniśmy i o których pamiętać nam wypada przy każdej próbie zrozumienia charakteru i sensu naszych dziejów.
SPIS TREŚCI
Słowo wstępne
I. BIZANCJUM - DZIEDZICTWO MYŚLI
Adam Bezwiński
Rosyjska myśl filozoficzna czasów romantyzmu wobec Bizancjum
Hanna Kowalska
Prawosławna krytyka zachodnich koncepcji antropologicznych
Urszula Cierniak
Religia z krainy świętych cudów. Słowianofil Aleksy Chomiakow i katolicyzm
Antoni Mironowicz
Cerkiew prawosławna w dawnej i we współczesnej Rosji
Wojciech Wądołowski
Portret Moskala w Rosji i Europie. Polsce Henryka Kamieńskiego
II. HISTORIA I TRADYCJA
Marian Bendza
Kontynuacja Romeosinis w okresie turkokracji
Edward Ozorowski
Wschód chrześcijański na Soborze Trydenckim
Margreta Grigorova
Chrzest Bułgarii i Polski: między chrześcijańskim Wschodem a Zachodem. Obrazy Rzymu i Konstantynopola
Anatol Szymaniuk
Rozwój instytucji pentarchii
Mieczysław Ozorowski
Piotr Arkudiusz - Grek na służbie Słowian
Piotr Chomik
Święty Atanazy Brzeski i jego diariusz
Antoni Mironowicz
Likwidacja unii kościelnej na soborze połockim w 1839 roku
Zofia Abramowicz
Języki liturgiczne a rozwój narodowych systemów onimicznych Słowian
III. BIZANCJUM - OBRAZY LITERACKIE
Małgorzata Borowska
Dramaty bizantyńskie Nikosa Kazandzakisa
Krzysztof Korotkich
Ignacego Pietraszewskiego podróże na Wschód i do Konstantynopola
Elżbieta Mikiciuk
Światło Taboru. O hezychazmie w twórczości Fiodora Dostojewskiego (na przykładzie Braci Karamazow)
Wanda Supa
O kategoriach łaski i soborowości w powieści Borysa Pasternaka Doktor Żywago
IV. O IKONIE
Włodzimierz Szturc
Oko ikony
Piotr Chomik
Typologia ikon Matki Bożej oraz cechy charakterystyczne kultu ikon Matki Bożej w Wielkim Księstwie Litewskim w XVI-XVIII wieku
V. WOKÓŁ UKRAINY
Eulalia Papla
Retoryka i mity: nowożytna literatura ukraińska z Bizancjum w tle. Rekonesans
Marek Kwapiszewski
Michał Czajkowski wobec prawosławia
VI. W KRĘGU INSPIRACJI MICKIEWICZOWSKICH
Halina Krukowska
Mickiewicz i inspiracje wschodniochrześcijańskiego apofatyzmu
Michał Kuziak
Bizancjum Mickiewicza (na podstawie Literatury słowiańskiej)
Danuta Zawadzka
Uwagi o Bizancjum u Mickiewicza i Lelewela
Halina Krukowska
Mickiewiczowski wybór kultury obrazu w kontekście ikonoklazmu
Michał Kuziak
Ateny i Jerozolima Mickiewicza
Jarosław Ławski
Przeklęte serce Europy. Wyobraźnia polityczna w Śpiewach historycznych Juliana Ursyna Niemcewicza
VII. SŁOWACKI I NORWID
Lucyna Nawarecka
Postać Króla Ducha w kontekście idei przebóstwienia
Barbara Sawicka-Lewczuk
Symbolika świątyni prawosławnej w twórczości Słowackiego. Rekonesans
Krzysztof Korotkich
Ikony Słowackiego. Wyobrażenia Theotokos w Żmii, Śnie srebrnym Salomei i Beniowskim
Lucyna Nawarecka
Idea Trójcy Świętej w mistycznej twórczości Juliusza Słowackiego
Barbara Sawicka-Lewczuk
O sposobie oglądania Wschodu przez Słowackiego mistycznego
Emilia Furmanek
Symboliczne wizje aniołów w twórczości Słowackiego
Jarosław Ławski
O Norwidowskim rozumieniu bizantynizmu
Wanda Amarantidou
Józef hrabia Dunin Borkowski - poeta panhelleńskiego powstania 1821 roku
VIII. WSCHÓD - XX-WIECZNE KONTYNUACJE
Paweł Próchniak
Kategoria jurodstwa w Kniaziu Patiomkinie Tadeusza Micińskiego. Prolegomena
Przemysław Marciniak
W Bizancjum czyli nigdzie. W mrokach złotego pałacu czyli Bazilissa Teofanu Tadeusza Micińskiego
Marcin Bajko
Kresy, Bizancjum i życie nowe w Wicie Tadeusza Micińskiego
Krzysztof Biliński
Tołstoizm i jego odzew w modernizmie i Młodej Polsce
Zbigniew Kaźmierczak
Pogański Olimp Nietzschego
Jakub Momro
Topologia Wschodu. Wokół Motywów saraceńskich Aleksandra Wata
